Depresyonu tanımlarken basit bir bunalım, melankoli ve çöküntü hali gibi düşünmek halk arasında genel bir yaklaşımdır fakat depresyon, diğer ruhsal rahatsızlıklar gibi DSM-5 kriterlerine göre tanımı olan ciddi bir rahatsızlıktır. Peki, bu rahatsızlığın kan değerlerimizle bir ilgisi olabilir mi? İlgili ise vücudumuzdaki eksik vitaminleri tamamlayarak ve beslenme şeklimizi düzenleyerek depresyonla baş edebilir miyiz?
Önce depresyonu gerçek tanımıyla tanıyalım;
‘’Çökkünlük, İsteksizlik ve hayattan zevk alamama, yorgunluk ve enerji azalması, kiloda değişiklikler, uyku bozuklukları, psikomotor yavaşlama, değersizlik ve suçluluk duyguları, dikkat bozukluğu, ölüm düşünceleri ve intihar girişimleri’’ depresyon tanısı için en az 5 ini gözlemlememiz gereken kriterlerdir. Depresyonu olan bir bireyde en az 2 hafta süreyle bu belirtiler hafif, orta ya da ağır derecede görülür.
Kısacası depresyon bizi geleceğe dair ümitsizliğe iten ve olumlu beklentilerimizin ortadan kalkmasına neden olan, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen ciddi bir sorundur.
Bu rahatsızlıkla baş edebilmek için bir uzmana başvurarak, ilaç ve psikoterapi desteği alarak çözüm yoluna gidilmesi gerektiğini artık hepimiz biliyoruz. Fakat yapılan çalışmalar vitamin eksikliklerinin de depresyon belirtilerini görmemize sebep olduğunu söylüyor. Bu durum, bireyler için depresyon ve diğer ruhsal sıkıntılarla baş ederken destekleyici bir seçenek olabilir.
Hangi vitaminler depresyonu tetikliyor bir göz atalım;
B1 Vitamini (Tiamin): Eksikliği bitkinlik, depresyon, asabiyet, anksiyete ve hatta intihar düşüncesi oluşur. B1 vitamini eksikliği ayrıca hafıza problemlerine, iştah kaybına, uykusuzluğa ve sindirim bozukluklarına yol açabilir.
B3 Vitamini (Niasin): B3 vitaminin belirgin olmayan eksiklikleri gerginlik ve anksiyeteye, ayrıca mental ve fiziksel yavaşlığa sebep olur.
B5 Vitamini (Pantotenik Asit): Bu vitamin eksikliğinin belirtileri, bitkinlik, kronik asit ve depresyondur.
B6 Vitamini (Prioksidin): Serotonin, melatonin ve dopaminin üretilmesinde B6 vitaminine ihtiyaç duyulur. Eksikliği nadir görülse de ruhsal bozuklukları tetikleyebilir.
B12 Vitamini: Eksikliği ruh halinde ani değişimlere, paranoyaya, asabiyete, zihin bulanıklığına, bunamaya, halüsinasyonlara ve maniaya sebep olabilir.
C Vitamini ; Belirgin olmayan eksiklikleri depresyon semptomları oluşmasına neden olabilir. Stres, hamilelik ve emzirme vücudun C vitamini ihtiyacını artırabilir. Aspirin ve doğum kontrol hapları gibi ilaçlar vücuda giren C vitamininde azalmaya sebep olur.
Yine bazı minerallerin eksikliği de depresyona neden olabilir.
Magnezyum: Eksikliği kafa karışıklığına, gerginliğe, anksiyeteye, halisünasyonlara ve bazı fiziksel problemlere sebep olabilir. Stres vücuda giren magnezyumda azalmaya neden olabilir.
Kalsiyum: Eksikliği merkez sinir sistemini etkiler. Düşük kalsiyum seviyesi tedirginliğe, endişeye, asabiyete ve hissisliğe neden olur.
Çinko: Eksikliği cansızlığa, iştah kaybına ve letarjiye (yaşama işlevlerinin çok zayıfladığı, çok derin ve sürekli patolojik uyku durumu) neden olur. Çinko seviyesi düşük olduğunda, vücuttaki bakır toksik düzeyini yükseltir, bu da paranoyaya ve ürkekliğe sebep olur.
Demir: Depresyon sık sık kronik demir eksikliğinin bir sonucudur. Haricinde genel zayıflık, yorgunluk, halsizlik, iştah kaybı ve başağrılarına neden olur.
Mangan: Eksikliği nöroepinefrin ve serotonin eksikliğinden kaynaklı depresyona neden olabilir.
Potasyum: Eksikliğinde depresyon, ağlama nöbetleri, zayıflık ve bitkinlik görülür.
Gördüğümüz gibi vücudumuzdaki vitamin değerleri tahmin edilenden fazla psikolojik etkilere sahip. Genellikle ilaç tedavisi ve psikoterapi gibi yöntemlerle kontrol altına alınabilen depresyon belirtilerinde, gıda takviyeleri ve vitamin destekleri de destekleyici olabiliyor. Bu eksiklikler sadece depresyonu değil diğer psikolojik bozuklukları da belirtilerini de tetikleyebiliyor. Bu sebeple psikolojik danışmanlık sürecinde bazı danışanlarımızı kan değerleri ölçümüne yönlendirebiliyoruz.
Düzenli vitamin ölçümü veya kan tahlili ile vücudunuzun ihtiyaç duyduğu vitaminleri öğrenilebilir ve doktorunuzun önerdiği takviyeleri kullanabilirsiniz.
Psk. Burçin Koyuncu